शेतमजुरांच्या हाताला काम नाही.
दुष्काळसदृश परिस्थितीचा शेतीकामांवर परिणाम.
मजुरांसमोर उदरनिर्वाहाचे संकट.
नांदगाव खंडेश्वर / उत्तम ब्राम्हणवाडे
नांदगाव खंडेश्वर तालुक्यात यंदा शेतीच्या कामांवर मोठ्या प्रमाणात परिणाम झाल्याने ग्रामीण भागातील शेतमजुरांच्या हाताला पुरेसे काम उपलब्ध होत नसल्याचे चित्र आहे. शेतीवरच रोजीरोटी अवलंबून असलेल्या मजूर कुटुंबांसमोर रोजगाराचा गंभीर प्रश्न निर्माण झाला असून, नियमित काम मिळत नसल्याने अनेक कुटुंबांना दैनंदिन गरजा भागविण्यासाठी आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे.
तालुक्यातील ग्रामीण भागात शेती हा रोजगाराचा प्रमुख आधार आहे. पेरणी, निंदणी, खुरपणी, कापूस वेचणी, सोयाबीनसह विविध पिकांची मशागत आणि काढणीच्या हंगामात शेतमजुरांना मोठ्या प्रमाणात काम मिळते. मात्र शेतीच्या कामांचे प्रमाण कमी झाल्याने रोजंदारीवर काम करणाऱ्या मजुरांच्या उत्पन्नावर त्याचा थेट परिणाम होत आहे.शेतकऱ्यांनाही वाढता उत्पादन खर्च, हवामानातील बदल आणि पिकांच्या नुकसानीमुळे आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. परिणामी शेतीतील मजुरीची कामे सातत्याने उपलब्ध होत नसल्याने मजूर कुटुंबांना रोजगारासाठी इतर ठिकाणी जाण्याची वेळ येत आहे. काही कुटुंबांतील सदस्य रोजगाराच्या शोधात शहरांकडे किंवा इतर तालुक्यांकडे स्थलांतर करण्याचा मार्ग स्वीकारत असल्याचेही ग्रामीण भागात दिसून येत आहे.
रोजगार हमीची कामे सुरू करण्याची मागणी
ग्रामीण भागातील मजुरांना स्थानिक पातळीवर रोजगार उपलब्ध करून देण्यासाठी महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजनेअंतर्गत कामे मोठ्या प्रमाणात सुरू करण्याची मागणी होत आहे. गावागावांत उपलब्ध असलेल्या सार्वजनिक कामांना प्राधान्य देऊन रोजगाराची मागणी करणाऱ्या मजुरांना वेळेत काम उपलब्ध करून दिल्यास त्यांच्या कुटुंबाला आधार मिळू शकतो.गावातील रस्ते, नाला खोलीकरण, जलसंधारण, बंधारे, वृक्षलागवड, शेततळे, पाणंद रस्ते यांसारखी कामे रोजगार हमी योजनेतून घेता येऊ शकतात. त्यामुळे एका बाजूला ग्रामीण भागातील पायाभूत सुविधा मजबूत होतील, तर दुसऱ्या बाजूला स्थानिक मजुरांना रोजगार मिळण्यास मदत होईल.शेतीची कामे उपलब्ध नसताना रोजगार हमीची कामे ही ग्रामीण मजूर कुटुंबांसाठी महत्त्वाचा आधार ठरू शकतात. त्यामुळे संबंधित ग्रामपंचायती आणि प्रशासनाने रोजगाराची मागणी करणाऱ्या मजुरांची नोंद घेऊन नियमानुसार कामे उपलब्ध करून देण्याची आवश्यकता आहे.
मजुरांना आर्थिक मदतीचीही अपेक्षा.
सध्या हाताला नियमित काम नसल्याने अनेक मजूर कुटुंबांच्या घरातील खर्चाचे गणित बिघडले आहे. अन्नधान्य, मुलांचे शिक्षण, आरोग्य, घरखर्च तसेच इतर दैनंदिन गरजा भागविण्यासाठी मजुरांना आर्थिक अडचणींना सामोरे जावे लागत आहे.शासनाच्या विविध योजना आणि रोजगाराच्या संधी ग्रामीण भागातील गरजू कुटुंबांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचणे गरजेचे आहे. रोजगार हमीच्या कामांबरोबरच पात्र लाभार्थ्यांना उपलब्ध असलेल्या सामाजिक व आर्थिक सहाय्याच्या योजनांचा लाभ मिळवून देण्यासाठी प्रशासनाने विशेष मोहीम राबवावी, अशी मागणी होत आहे.नांदगाव खंडेश्वर तालुक्यातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था मोठ्या प्रमाणात शेतीवर अवलंबून असल्याने शेतकऱ्यांसोबतच शेतमजुरांच्या प्रश्नाकडेही गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे. शेतीचे काम नसलेल्या काळात मजुरांच्या हाताला काम आणि कुटुंबाला उत्पन्न मिळणे हा त्यांच्या जगण्याचा महत्त्वाचा आधार आहे. त्यामुळे तालुक्यात रोजगार हमीची कामे तातडीने सुरू करून गरजू मजुरांना स्थानिक पातळीवर रोजगार उपलब्ध करून द्यावा, अशी मागणी ग्रामीण भागातून होत आहे.
