“हसा मुलांनो हसा…” हे प्रसिद्ध गीत कानी पडताच आजही मनात एक निरागस आनंद आणि ऊर्जेची लाट उसळते. बालपण म्हणजेच खळखळून हसण्याचा, मनसोक्त बागडण्याचा आणि कोणतीही चिंता न करता जगण्याचा सोनेरी काळ. दरवर्षी १४ नोव्हेंबर रोजी भारताचे पहिले पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांची जयंती ‘बालदिन’ म्हणून साजरी करताना, प्रत्येक मुलाच्या चेहऱ्यावर असेच निखळ हास्य फुलावे, हीच खरी अपेक्षा असते. नेहरूंनी मुलांना बागेतील फुलांची उपमा दिली होती; कारण फुले जशी बाग शोभिवंत करतात, तसेच मुलांचे हास्य संपूर्ण घराला आणि देशाला चैतन्य देते.
हरवत चाललेले निखळ हास्य
आजच्या धावपळीच्या आणि स्पर्धात्मक युगात मुलांचे हे सहज, नैसर्गिक हास्य कुठेतरी हरवत चालले आहे का, असा प्रश्न पडतो. दप्तराचे वाढते ओझे, शिकवण्यांचे वेळापत्रक, पालकांच्या अवास्तव अपेक्षा आणि सतत पहिले येण्याची जीवघेणी स्पर्धा यामुळे कोवळ्या वयातच मुलांच्या मनावर ताण येऊ लागला आहे. दुसरीकडे, आजही समाजातील अनेक मुले गरिबी, कुपोषण आणि बालमजुरीच्या विळख्यात अडकलेली आहेत. पोटाची खळगी भरण्यासाठी राबणाऱ्या या चिमुकल्या हातांना खेळणी आणि पुस्तके मिळाली, तरच त्यांच्या चेहऱ्यावर खऱ्या अर्थाने हास्य येईल.
आभासी जगातून बाहेर पडून खऱ्या आनंदात रमा
सध्याच्या डिजिटल युगात मोबाईल आणि व्हिडिओ गेम्सच्या आभासी जगाने मुलांचे बालपण हिरावून घेतले आहे. स्क्रीनकडे पाहून हसण्यापेक्षा मित्रांसोबत मैदानावर खेळताना, मातीत हात माखताना आणि निसर्गाच्या सान्निध्यात रमताना जो आनंद मिळतो, तो अवर्णनीय असतो. पालकांनी आणि शिक्षकांनी मुलांना केवळ गुणांच्या चौकटीत न अडकवता, त्यांना कला, क्रीडा, वाचन आणि निसर्गाशी जोडले पाहिजे. मुलांना त्यांच्या आवडीचे आकाश खुले करून दिले, तरच त्यांचे व्यक्तिमत्त्व बहरून येईल.
हास्य फुलवण्याची आपली जबाबदारी
मुले ही अनुकरणप्रिय असतात. घरात आणि समाजात आनंदी, सुरक्षित आणि प्रेमळ वातावरण असेल, तरच मुले निर्भयपणे हसू शकतात. मुलांच्या मनातील कुतूहलाला प्रोत्साहन देणे, त्यांचे प्रश्न शांतपणे ऐकून घेणे आणि त्यांच्यावर सुसंस्कार करणे हे प्रत्येक मोठ्या व्यक्तीचे कर्तव्य आहे. एका सुदृढ आणि आनंदी बालपणातूनच उद्याचा सामर्थ्यशाली आणि संवेदनशील भारत घडणार आहे.
बालदिनाच्या या पावन निमित्ताने आपण सर्वजण असा संकल्प करूया की, प्रत्येक मुलाला सुरक्षित बालपण, दर्जेदार शिक्षण आणि मोकळा श्वास घेण्याचे स्वातंत्र्य देऊया. आणि आपल्या लाडक्या चिमुकल्यांना मनापासून सांगूया— “हसा मुलांनो हसा, तुमचे हेच हास्य उद्याच्या उज्ज्वल भारताचे भविष्य आहे!”
—– स्मिता ठाकरे, अमरावती
