जागतिक पोलिओ दिनानिमित्त विशेष लेख
जिद्दीचे पंख आणि यशाचे आकाश !
अमरावती/जिल्हा प्रतिनिधी
शारीरिक अपंगत्व हे मनाच्या जिद्दीपुढे आणि अथांग आत्मविश्वासापुढे कधीही अडथळा ठरू शकत नाही, हे जगातील अनेक थोर व्यक्तींनी आपल्या कर्तृत्वाने सिद्ध केले आहे. पोलिओ या भयंकर आजाराने अनेकांच्या शरीराला मर्यादा घातल्या, त्यांचे बालपण हिरावून घेतले; मात्र त्यांच्या पंखांमधील बळ आणि उडण्याची ऊर्मी ते कमी करू शकले नाही. क्रीडा, कला, राजकारण आणि प्रशासकीय सेवा अशा विविध क्षेत्रांत स्वतःचे साम्राज्य निर्माण करणाऱ्या अशाच काही ‘सुपरहिरोज’च्या या थक्क करणाऱ्या यशोगाथा, ज्या आपल्याला संकटांशी लढण्याची नवी प्रेरणा देतात.
१. दीपा मलिक: पॅरालिम्पिकमध्ये तिरंगा फडकवणारी रणरागिणी
भारतीय क्रीडा क्षेत्रातील एक सुवर्ण नाव म्हणजे दीपा मलिक. वयाच्या अवघ्या काही महिन्यांतच त्यांना पोलिओची लागण झाली आणि त्यांच्या शरीराचा खालचा भाग लुळा पडला. त्यानंतर आयुष्यात अनेक शस्त्रक्रिया आणि असह्य शारीरिक यातना आल्या. समाज ज्या मुलीला ‘बिचारी’ म्हणून पाहत होता, तिने मैदानात उतरून इतिहास रचायचा ठरवला. २०१६ च्या रिओ पॅरालिम्पिकमध्ये त्यांनी शॉटपुट (गोळाफेक) प्रकारात रजत पदक (Silver Medal) जिंकले आणि पॅरालिम्पिकमध्ये पदक जिंकणारी पहिली भारतीय महिला होण्याचा मान मिळवला. ‘राजीव गांधी खेलरत्न’ आणि ‘पद्मश्री’ विजेत्या दीपा मलिक आज देशातील लाखो क्रीडापटूंसाठी ऊर्जास्त्रोत आहेत.
२. फ्रेँकलिन डी. रूझवेल्ट: व्हीलचेअरवरून जगावर राज्य करणारा नेता
जागतिक राजकारणाच्या इतिहासात फ्रेँकलिन डी. रूझवेल्ट यांचे नाव अत्यंत आदराने आणि अभिमानाने घेतले जाते. वयाच्या ३९ व्या वर्षी त्यांना पोलिओ झाला आणि त्यांचे दोन्ही पाय कायमचे निकामी झाले. व्हीलचेअरवर खिळलेले असतानाही त्यांनी नियतीसमोर गुडघे टेकले नाहीत. त्यांनी अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक लढवली आणि ते निवडून आले. केवळ एकदाच नव्हे, तर ते तब्बल चार वेळा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष झाले. दुसऱ्या महायुद्धाच्या अत्यंत कठीण काळात जगाला दिशा देणारे आणि अमेरिकेला आर्थिक महासत्तेकडे नेणारे रूझवेल्ट हे जगातील कोट्यवधी पोलिओग्रस्तांसाठी सर्वात मोठे प्रेरणास्थान आहेत.
३. इरा सिंघल: प्रशासकीय सेवेतील यशाचे सर्वोच्च शिखर
केंद्रीय लोकसेवा आयोगाची (UPSC) परीक्षा ही देशातील सर्वात कठीण परीक्षा मानली जाते. २०१४ मध्ये या परीक्षेचा निकाल लागला आणि एका नावाने संपूर्ण देशाचे लक्ष वेधून घेतले, ते नाव म्हणजे इरा सिंघल. इरा यांना बालपणापासूनच पोलिओ आणि ‘स्कोलिओसिस’ (पाठीच्या कण्याचा आजार) मुळे ६०% शारीरिक अपंगत्व आले होते. सुरुवातीला शारीरिक क्षमतेचे कारण देऊन त्यांना सरकारी सेवेत नाकारण्यात आले होते. मात्र, त्यांनी हार न मानता कायदेशीर लढा दिला आणि पुढच्याच प्रयत्नात थेट देशात प्रथम क्रमांक (AIR 1) पटकावून दाखवला. आज त्या एक अत्यंत कार्यक्षम आयएएस (IAS) अधिकारी म्हणून कार्यरत आहेत.
थोडक्यात
या सर्व ‘सुपरहिरोज’च्या कहाण्या आपल्याला हेच शिकवतात की, पोलिओ शरीराला जखडू शकतो, पण माणसाच्या स्वप्नांना आणि त्याच्या कर्तृत्वाला नाही. संकटे कितीही मोठी असली तरी जर मनात जिद्द असेल, तर कोणत्याही शिखरावर पाऊल ठेवता येते. आजच्या जागतिक पोलिओ दिनानिमित्त,नियतीला हरवून स्वतःचे नशीब स्वतः लिहिणाऱ्या या सर्व योद्ध्यांना मानाचा मुजरा!
— स्मिता ठाकरे अमरावती
